ใช้ Obsidian ร่วมกับ Note และ การจดด้วยลายมือ

ปัญหานึงของการย้ายมาใช้ Obsidian ของเราคือ การรวมมันเข้ากับการจดด้วยกระดาษ ซึ่งก่อนหน้านี้มันเป็นปัญหาของเราเหมือนกันว่า เราจะเลือกใช้วิธีการไหนดี แต่ตอนนี้เราเลือกเอาทางที่ง่ายที่สุดสำหรับเราได้แล้ว วันนี้เลยจะมาแชร์กันว่า เราคิดและทำยังไง เผื่อเป็น Guideline สำหรับใครที่กำลังหาทางออก

ใช้ Excalidraw ไม่ได้เหรอ

ใครที่ใช้ Obsidian มาก่อน น่าจะสงสัยว่า ทำไมเราไม่ใช้ Excalidraw ที่น่าจะตอบโจทย์การจดงานด้วยปากกา น่าจะทดแทนพวก App สำหรับจดงานเช่น Goodnote ได้แหละนะ แต่เอาเข้าจริง เราทดลองใช้มาแล้ว พบว่า มันไม่ได้ลื่นไหลเท่ากับ Goodnote และตัวเลือกการ Import Note ต่าง ๆ มันไม่ได้ยืดหยุ่นมากเท่าไหร่นัก

และถ้าเทียบกับกระดาษเอง มันก็จะไม่ต่างจากการใช้ Note บน Tablet สักเท่าไหร่ เพราะข้อเสียใหญ่ ๆ ของการใช้ Digital Note Taking คือ เวลาเราต้องการดู Overview ของงานนั้น ๆ เราไม่สามารถที่จะแผ่กางออกมาวางหลาย ๆ แผ่นพร้อม ๆ กันบนโต๊ะ น่าจะเป็นจุดใหญ่ ๆ ที่ทำให้เราใช้กระดาษกับปากกาเป็นหลัก

ดังนั้น Excalidraw อาจจะไม่เหมาะกับการทำงานของเราเท่าไหร่ และ Obsidian สามารถยืดหยุ่นตามการใช้งานของเราได้เยอะมาก ทำไมเราจะไม่สร้างระบบที่ทำให้เราไม่จำเป็นต้องเปลี่ยน Process เยอะกันละ ใช่มะ ?

Sync Handwritten กับ Obsidian Vault

ก่อนอื่น เราจะต้องมาทำการ Sync Handwritten ที่ได้จากกระดาษ หรือ App สำหรับจด Note เข้ามาก่อน หากเป็น Note ที่เราเขียนใส่กระดาษ เราจะใช้ Scanner สำหรับ Scan เอกสารที่จดเข้ามา หรือไม่ก็ใช้ App กล้องบน iPad สำหรับสแกนในตอนที่อาจจะเข้าถึง Scanner ไม่ได้ แต่ถ้าเป็นสิ่งที่จดจาก App สำหรับจด Note ทั้งหลาย เราก็จะ Export ออกมา โดยไม่ว่าจะเป็น Note ที่เขียนบนกระดาษ หรือ Note ที่เขียนจาก App จด Note เราก็จะทำให้มันอยู่ในรูปแบบของ PDF File เสมอ

จากนั้น PDF ทั้งหมด เราจะโยนใส่ Obsidian Sync ไปเลย ซึ่งปกติ เราจะเอา Obsidian Vault ไว้ใน Synology Drive แต่สำหรับคนอื่นที่ไม่ได้ใช้ตัวนี้ ก็สามารถใช้พวก Cloud Storage อื่น ๆ ที่มี App สำหรับ Sync File เข้ามาก็ได้เหมือนกัน โดยเราจะสร้าง Folder อันนึงไว้คือ Handwritten แล้วโยนมันเข้าไปเรื่อย ๆ ไปเลย ไม่ต้องกลัวรก เพราะสุดท้าย เดี๋ยวเราจะเชื่อมต่อ Note เข้ากับ File ที่เราใส่เข้ามา ทำให้เราสามารถเข้าถึง PDF File ได้ง่าย ๆ อยู่ดี

OCR ดูจะไม่รอด

แต่ทีนี้ ถ้าเรา Import PDF เข้ามาเฉย ๆ สุดท้ายมันก็จะเป็นแค่ไฟล์ ๆ หนึ่งเอาไว้เก็บเท่านั้น ไม่สามารถค้นหา หรือเชื่อมโยงอะไรกันได้เลย แบบนี้ เราก็ไม่ต้องใช้ Obsidian แล้วเก็บเป็น File-Based เอาก็ได้ ดังนั้น การที่เราจะเก็บใน Obsidian เราจะต้องทำให้มันสามารถค้นหา และนำมาใช้งานเป็นแหล่งข้อมูลเพื่อต่อยอด และเชื่อมโยงกับข้อมูลส่วนอื่น ๆ ได้

ตอนแรก เราก็คิดว่า ถ้าเรา Import มันเข้ามาได้แล้ว เราก็ทำ OCR เพื่อให้เราสามารถค้นหาได้ง่าย ๆ เราลองมาหลายวิธี แต่เราก็เจอกับทางตัน เพราะถึงเราจะรัน OCR บน Macbook ของเราได้ แต่เราก็ไม่สามารถจะรัน OCR ตัวเดิมบน iPad ของเราได้ หรือกระทั่งถ้าเรามีคอมเครื่องใหม่ เราก็ต้องมานั่ง Setup OCR อีก เราว่ามันยากไปหน่อย

ยังไม่นับว่า OCR vs กับลายมือเราคือ เละแน่นอน และหลาย ๆ ครั้งเราก็จดไม่ได้เป็นบรรทัด มีการวาดภาพประกอบนั่นนี่อยู่เต็มไปหมด เลยทำให้ช่วงแรก ๆ เราจำเป็นต้องสร้าง Note ขึ้นมาสำหรับเก็บรายละเอียดของ PDF File นั้น ๆ ขึ้นมา โดยจะใส่ Tag ที่ชื่อว่า #handwritten และสร้าง Metadata ชื่อ File เพื่อ Link ไปที่ PDF File ที่เราสร้างเอาไว้ และค่อยลอก Content ที่อยู่ในกระดาษใส่เข้าไปใน Note อีกทีเพื่อให้สามารถค้นหาได้

แต่พอใช้งานจริง เราพบปัญหาว่า วันที่เรานั่ง Research ข้อมูล หรือประชุมจริง ๆ เราไม่ได้จบอยู่ที่กระดาษเพียงหน้าเดียว แต่อาจจะไปได้ถึง 4-5 หน้า แค่เวลาจดมันก็นานแล้ว และถ้าเราจะต้องเอาสิ่งที่จดมานั่งพิมพ์ลงไปอีก เราไม่มีเวลามากขนาดนั้นที่จะทำได้ เลยทำให้วิธีการนี้ อาจจะไม่ค่อยรอดสำหรับเราเท่าไหร่

การแก้ปัญหาง่ายกว่านั้น

เราเลยไปคิดต่อว่า แล้วเราจะแก้ปัญหาอย่างไรดี เราเลยกลับมาที่จุดเริ่มต้นว่า เอ๊ะ ที่เราใช้ Obsidian เพราะเราต้องการทำ PKM นี่หว่า แล้วทำไมเราจะต้องมานั่งลอกสิ่งที่เราเขียนบนกระดาษเข้ามาด้วยละ เราไม่ได้จะ Digitise กระดาษเต็ม ๆ สักหน่อย แต่เราแค่อยากจะเอาข้อมูลนั้นมาจัดการ และเชื่อมโยงต่อมากกว่า เราเลยเน้นไปที่การจดแค่ Point Taken จากกระดาษชุดนั้น ๆ มากกว่า เช่น บันทึกการประชุม แทนที่เราจะลอกทุกอย่างที่เราเขียนในกระดาษ เราก็สรุปออกมาว่า คุยกันเรื่องอะไร, มันเกิดการตัดสินใจอะไรไปบ้าง, Action Plan สำหรับเราคืออะไร ลงไปมาแค่นั้นเลย หรือถ้าเป็นพวก Note Idea และ Lab Note เราก็จะสรุปออกมาว่า มันเกิดอะไรขึ้น หรือเผลอ ๆ เราอาจจะไม่ได้เขียนอะไรเลย แล้วไปเชื่อมกับ Note ในหัวเรื่องต่าง ๆ เอาด้วยซ้ำ ด้วยวิธีการนี้ ทำให้เราทำงานได้ง่ายกว่านั้นเยอะมาก ไม่ต้องมานั่งเสียเวลาเพิ่มอีกเท่าตัวในการลอก Note ใส่ Obsidian แล้ว

เพราะสุดท้ายแล้ว ถึงกระดาษแผ่นนั้นจะหายไป และต้องการข้อมูลในกระดาษ เราก็ยังสามารถเข้าถึงเวอร์ชั่นที่เรา Digitise เป็น PDF ไว้แล้ว กลับมาอ่านได้ไม่มีปัญหาเลย การใช้ งานใน Obsidian เราแค่เครื่องมือสำหรับการสรุปเนื้อหา และเชื่อมโยงเนื้อหาเท่านั้นเอง คิดว่า แบบนี้น่าจะง่ายกว่ากันเยอะมาก

ส่วน OCR เราไม่ต้องลงโปรแกรมอะไรเลย ใน Apple Device ทั้ง macOS, iOS และ iPadOS หากเราเข้าไปในรูปภาพ หรือ Preview เอกสารที่เป็น PDF มันเหมือนมี OCR อยู่แล้ว ทำให้เราสามารถแตะค้างที่ข้อความ แล้วก๊อปข้อความนั้น ๆ ออกมาแปะที่ไหนก็ได้ โดยที่เราไม่ต้องลงโปรแกรมอะไรเพิ่มเลย หรือกระทั่ง ใน App สำหรับจด Note เราสามารถลากคลุมจุดที่ต้องการ แล้วบอกให้มันแปลงเป็นข้อความก็เรียบร้อยแล้ว อาจจะลำบากกว่านิดหน่อย แต่เรามองว่า มันเป็นวิธีการที่ดี ที่ทำให้เราได้ทบทวนและทำความเข้าใจสิ่งที่เราจดมา ก่อนจะสรุปลงไปใน Obsidian มันก็น่าจะดีกว่าจริง ๆ นะ